علايا كوتوالان ( قلعه‌بانان ) امين نصب كرد . « 1 » در سال 655 بايجو با سپاه مغول به بلاد روم آمد . عز الدين كيكاووس لشكرى به مقابلهء او فرستاد . بايجو آن سپاه را درهم شكست و به قونيه آمد ، عز الدين كيكاووس به علايا گريخت . « 2 » ابو الفداء مىنويسد : علايا شهر جديدى است از بناهاى علاء الدين از شاهان سلجوقى روم . نام اصلى اين شهر علائيه است . مردم آن را مخفف كرده و علايا گفته‌اند . . . علايا شهر كوچكى است در جنوب انطاليه و بر شبه‌جزيره‌اى در درياى روم واقع شده و از فرضه‌هاى ( لنگرگاهها ) آن سرزمين است . شهر بارويى دارد و پرآب و خرم است . « 3 » ابن بطوطه كه علايا را در اواخر قرن هشتم ديده مىنويسد : شهرى بزرگ و اوّل بلاد روم و در ساحل درياست . مردم آن ترك هستند . بازرگانان مصر و اسكندريه و شام به اين شهر رفت‌وآمد مىكنند . در علايا چوب فراوان است كه از آنجا به اسكندريه ، دمياط و ساير نقاط مصر مىبرند . علايا قلعه عجيب و محكمى دارد كه در قسمت بالاى شهر واقع شده و بانى آن سلطان علاء الدين بوده است . « 4 » انطاليه . سومين شهر و دومين بندر اميرنشين تكه است كه در صد ميلى مغرب علايا در رأس خليجى در ساحل بحر الروم ( مديترانه ) واقع است . « 5 » ادريسى اين شهر را انطاليه جديد ناميده است . « 6 » به نوشته ياقوت انطاليه شهر بزرگ و مشهورى از سرزمين روم است . او از قول بلخى مىگويد : هرگاه از قلميه و لامس عبور كنى به انطاليه مىرسى كه قلعه‌اى از سرزمين روم بر كنار درياست ، قلعه‌اش بلند ، روستايش وسيع و پرجمعيت است . « 7 » ابو الفداء مىگويد : از سخنان حجّاجى كه در سال 721 هجرى قمرى از آن ديار آمده بودند ، چنين دريافتم كه انطاليه شهرى است بر ساحل خليجى در كنار دريا . بارويى از سنگ و در غايت استوارى دارد . اين بارو را دروازه‌هايى است ، يكى به سوى دريا و ديگرى به سوى خشكى . بعضى هم حكايت كرده‌اند ، شهر كوچكى است با آب جارى و

--> ( 1 ) . تاريخ سلاجقه ( مسامرة الاخبار و . . . ) ؛ ص 71 . ( 2 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 4 ، ص 280 . ( 3 ) . تقويم البلدان ؛ ص 435 . ( 4 ) . سفرنامه ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 312 و 313 . ( 5 ) . سرزمينهاى خلافت شرقى ؛ ص 160 . ( 6 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 813 . ( 7 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 270 .